X
تبلیغات
کشاورزی_حقوقی - بررسی هزینه های تولید چغندر قند در مراحل قبل ازکاشت تا برداشت در شهرستان تربت جام

کشاورزی_حقوقی

مجموعه مقالات تخصصی کشاورزی ومسائل حقوقی

بررسی هزینه های تولید چغندر قند در مراحل قبل ازکاشت تا برداشت در شهرستان تربت جام

 

 بررسی هزینه های تولید چغندر قند در مراحل قبل ازکاشت تا برداشت در شهرستان تربت جام

   

منت خدای را عز و جل که طا عتش موجب قربت است و به شکر اندرش مزید نعمت. هر نفسی که فرو می رود ممد حیات است و چون بر می آ ید مفرح ذات. پس در هر نفسی دو نعمت موجود و بر هر نعمتی شکری واجب.

رحمت واسعه خداوندی فرصتی مغتنم داد تا به اقتضای توان و وسع خود از محضر اساتید گرانقدر بهره جویم و ره توشه ای از بار علمی آنان بر گیرم.

 

 فهرست مطالب

 

       عنوان                                                             صفحه

 

 دانستنی های عمومی ........................................................................................................................4

رده بندی – گیاهشناسی   .................................................................................................................5

سطح زیر کشت و تولید در جهان و ایران.........................................................................................6

فرآیند تولید.....................................................................................................................................7

مرحله کاشت..................................................................................................................................7

آماده کردن زمین..............................................................................................................................7

کاشت بذر.....................................................................................................................................10

مرحله داشت ................................................................................................................................15

آبیاری............................................................................................................................................15

کود دهی.......................................................................................................................................16

تنک کردن و وجین ......................................................................................................................21

مصرف نیروی انسانی در کاربرد ماشین .........................................................................................24

مرحله داشت ..............................................................................................................................25

جدول هزینه تولید.......................................................................................................................31

فهرست......................................................................................................................................36

1- دانستنی های عمومی

1-1 پیشینه

چغندرقند بومی سواحل مدیترانه است. در روم باستان چغندرقند پخته را برای درمان برخی از بیماری ها تجویز می کرده اند. چغندر به عنوان منبع تهیه شکر تا اواسط قرن هیجدهم میلادی ناشناخته بود.

اصلاح چغندرقند برای اولین بار در سال 1747 توسط « آندراس مارگراف» شیمی دان آلمانی آغاز شد. این شخص با گرفتن عصاره الکلی از چغندرقند توانست ماده ای مانند شکر تهیه شده از نیشکر به دست آورد. اوایل قرن نوزدهم (1803) «آشارد» شاگرد مارگراف در آلمان و «اسیپوف» در روسیه این روش را پیگیری کردند و توانستند در کارخانه و به صورت صنعتی از چغندر، قند استخراج کنند.

در ایران اولین کارخانه قند در سال 1277 خورشیدی در کهریزک با کوشش میرزاعلی خان امین الدوله و با کمک کارشناسان بلژیکی تأسیس شد.

این کارخانه پس از سه دوره بهره برداری تعطیل شد و دوباره در سال 1310 با ظرفیت یکصد تن چغندر در شبانه روز آغاز به کار کرد. سطح زیرکشت چغندر قند در سال 1311 حدود 2000 هکتار بوده است که تا سال 1355 روندی افزایشی داشته است.

1-2 رده بندی و گیاه شناسی

 

چغندر گیاهی است از تیره اسفناج، جنس بتا و گونه وولگاریس و نام عملی آن Beta vulgaris است. گیاهی است دو ساله که در سال اول کاشت، ریشه آن رشد می کند و در سال دوم پس از گذراندن دوره سرما، بوته ها ساقه دار شده و گل و بذر می دهند. ریشه اصلی چغندر مخروطی شکل و کشیده است. طول ریشه در شرایط مناسب تا 180 سانتی متر می رسد ولی طول قسمت قابل استفاده آن حدود 30 سانتی متر است. وزن متوسط ریشه ها 7/0 تا یک کیلوگرم و قطر متوسط آن در قسمت گردن 10 تا 15 سانتی متر است.

برگ ها، قسمت هوایی چغندر را تشکیل می دهند و تعداد آن ها در بوته کامل به 80 عدد می رسد. کشت چغندر در شرایطی امکان پذیر است که تابش نور خورشید کافی و منطقه محل کشت حداقل 180 تا 200 روز بدون یخبندان باشد. پایین ترین دمایی که چغندرقند در آن فعالیت دارد (صفر گیاه) 5 تا 8 درجه سانتیگراد است. در اوایل رشد به سرما حساس است ولی در پاییز تا 6 درجه زیر صفر را به راحتی تحمل می کند. گرمای بیش از اندازه، رشد و ذخیره سازی قند چغندر را متوقف می کند. به این دلیل کشت آن در نقاط گرمسیر در زمستان انجام می گیرد و در بهار پیش از آغاز گرما برداشت می شود. بهترین درجه حرارت برای رشد و قندسازی چغندر با دمای میانگین 20 درجه در روز و 10 درجه در شب است، در 40 درجه سانتیگراد رشد و ذخیره سازی قند به کمترین مقدار می رسد.

 

 

 

 

1-3 سطح زیر کشت، تولید و میزان عملکرد چغندر قند

 

1-3-1 سطح زیر کشت، تولید و میزان عملکرد چغندرقند در جهان

سطح زیرکشت چغندرقند در جهان در سال 1995 میلادی 7832 هزار هکتار بوده است.

میزان تولید چغندرقند جهان در این سال 265963 هزارتن و میزان عملکرد در هکتار آن برابر با 33958 کیلوگرم بوده است.

1-3-2 سطح زیرکشت، تولید و میزان عملکرد چغندرقند در ایران

 

بر اساس آمار به دست آمده، در سال زراعی 75-1374 سطح زیرکشت چغندرقند در کشور 149 هزارهکتار بوده است. استان خراسان با 7/35 درصد از کل سطح زیرکشت کشور در جای نخست قرار گرفته است. کمترین سطح زیرکشت مربوط به استان تهران (در میان استان های دارای چغندرکاری) با 1500 هکتار (یک درصد) بوده است. میزان تولید چغندر قند کشور در این سال 7/3 میلیون تن بوده است.

میانگین تولید چغندرقند در کشور 7/24 تن در سال 75-1374 بوده که استان اردبیل با 9/46 تن بیشترین و کهگیلویه و بویراحمد با 12 تن در هکتار کمترین عملکرد را داشته اند.

 

 

 

2- فرآیند تولید

2-1 مرحله کاشت

2-1-1 آماده کردن زمین

چهار تا شش ماه پیش از زمان کاشت چغندرقند، زمین را آماده می کنند. چنانچه چغندر در تناوب با غلات یا زمین در حالت آیش باشد، به وسیله دیسک یا کولتیواتورهای پنجه غازی، کلش باقی مانده های گیاهی و علف های هرز را با خاک سطحی مخلوط کرده و در صورت امکان زمین را آبیاری می کنند. پس از گاوروشدن زمین، کود فسفره لازم را در زمین پخش می کنند و با شخم عمیق آن را در عمق مناسب قرار می دهند. چنانچه آب در دسترس نباشد دادن کود فسفره و شخم عمیق را در پاییز و پس از نخستین بارندگی انجام می دهند.

پس از برطرف شدن سرمای زمستان و مساعدشدن هوا در اواخر اسفند یا اوایل فروردین، با استفاده از کولتیواتور یا گاوآهن قلمی زمین را برای کاشت آماده می کنند. با این کار علف های هرز تازه سبز شده نیز در زیرخاک دفن می شوند. در زمین های با بافت سبک کودهای فسفاته را همراه فسفات آمونیوم همراه با مرحله شخم و پیش از کاشت به خاک می دهند. اگر بذر را به صورت دستی بکارند، پس از یک نوبت کولتیواتور بذر و کود ازته را پخش می کنند و کولتیواتور دوم را عمود بر کولتیواتور اول می زنند. در زراعت ردیفی و به هنگامی کولتیواتور دوم تخته ماله سبکی با آن همراه می کنند تا زمین کاملاً هموار شود. در زمین هایی که علف هرز زیاد دارد، علف کش پیش از کاشت را نیز در این مرحله در زمین می پاشند.

 

 

 

 

 

2-1-2 کاشت بذر

در بیشتر استان های کشور کاشت چغندرقند از اسفند آغاز می شود. در زمین های دارای بافت رسی و سنگین، کاشت در فروردین انجام می شود. در مناطقی که میزان بارندگی در اواخر ماه اسفند و فروردین مناسب باشد، کشت چغندر بدون آبیاری و با استفاده از رطوبت بارندگی انجام می شود. در این شرایط جهت جوانه زدن و سبز شدن بذور نیازی به آبیاری نیست ولی پس از آن با توجه به نیاز گیاه و شرایط آب و هوایی، دور آبیاری تنظیم می گردد.

2-1-3 -کشت ماشینی (ردیفی):

در این روش، بذر با توجه به بافت خاک و نوع بذر، روی خطوط موازی و در عمق مناسب کاشته می شود. در کاشت ماشینی کارهای داشت مانند وجیی، تنک، سله شکنی، آبیاری و مبارزه با آفت ها و بیماری های گیاهی به آسانی انجام می شود. همچنین برداشت چغندرقند با ماشین و آسان تر انجام می شود. برخی از ماشین های بذرکار به گونه ای ساخته شده اند که می توان همزمان با کاشت بذر، کود شیمیایی و سم علف کش را نیز در زمین پخش کرد.

2-1-4 عمق کاشت بذر و فاصله بوته ها

عمق کاشت بذر، در خاک های سبک 4 تا 5 سانتی متر و در خاک های سنگین 3 تا 4 سانتی متر است.

فاصله بوته ها در زراعت سنتی از هر طرف 25 تا 30 سانتی متر است و به این ترتیب با توجه به فضاهایی که توسط مرزها و جوی های آبیاری اشغال می شود، تعداد بوته در هکتار به حدود یکصدهزار عدد می رسد.

در کشت های ردیفی فاصله بوته ها از یکدیگر 15 تا 20 سانتی متر و فاصله ردیف ها 60 تا 65 سانتی متر است، در نتیجه در زراعت ماشینی تعداد بوته چغندر در هکتار 100 تا 120 هزار عدد است.

 

تنظیمات دستگاه کارنده (کاشت):

از جمله عوامل مؤثر در میزان مطلوب بوته در هکتار که به دستگاه کارنده بستگی دارد، عمق کاشت بذر و میزان بذر مصرفی در هر هکتار می باشد، برای تنظیم عمق کاشت از چرخ تنظیم عمق و یا سیستم هیدرولیک تراکتور استفاده می شود که بدین ترتیب عمق کار شیار بازکن ها و در نهایت عمق قرارگیری بذر در داخل خاک کنترل می گردد.

برای تنظیم میزان ریزش بذر به دو روش عمل می شود:

الف: تغییر صفحه بذر

ب: تغییر نسبت گردش صفحه بذر به چرخ محرک

در یک کشاورزی مکانیزه یکی از عوامل محدودکننده کشت ردیفی محدودیت عمل دستگاه داشت و یا برداشت می باشد بنابراین در هنگام کاشت باید به این مسئله توجه نمود و فاصله ردیف ها را متناسب با دستگاههای مرحله داشت و یا برداشت در نظر گرفت تا بتوان عمل برداشت و یادداشت را با کمترین تلفات انجام داد. تنظیم دستگاه با استفاده از یک مثال ارائه می گردد.

قوه نامیه

برای کاشت محصولی به میزان 100000 بوته در هکتار از یک دستگاه ردیفکار که فاصله ردیفهای کاشت 100 سانتی متر و قطر چرخ محرک آن 50 سانتی متر برابر است با:

 

که در آن

N : تعداد بوته ها را در هر هکتار (تعداد بذری که باید کاشته شود)

B : فاصله ردیف ها بر حسب سانتی متر

A : فاصله بوته ها روی ردیف بر حسب سانتی متر

با فرض آنکه قوه نامیه و درصد خلوص بذر 100 درصد باشد.

حال اگر در نظر باشد که تنها با تغییر و یا انتخاب صفحه بذر به این فاصله رسید باید محیط چرخ محرک و همچین نسبت چرخش چرخ محرک به صفحه بذر را به دست آورد اگر نسبت چرخش چرخ محرک به صفحه بذر 2 به 1 باشد تعداد سوراخهای صفحه بذر باید برابر باشد با:

نسبت چرخش چرخ محرک به صفحه بذر × محیط چرخ

فاصله بین بذرها در روی ردیف

 سوراخ 16  7/15

 

 


یعنی باید صفحه بذری انتخاب گردد که قطر سوراخ آن متناسب با قطر بذر و دارای 16 سوراخ باشد.

حال اگر صفحه بذر با این تعداد سوراخ موجود نباشد می توان نسبت چرخش چرخ محرک به صفحۀ بذر را تغییر داد بگونه ای که در فرمول فوق در صورت کسر نسبت چرخش چرخ محرک به صفحه بذر پیدا شود. در این حالت می توان با استفاده از چرخ دندانه های مناسب به فاصله مطلوب بذر بر روی ردیف رسید.

تنظیم طول مارکر یا علامت گذار:

 طول مارکر یا علامت گذار برای چرخ داخلی پیچ

A : فاصله چرخهای جلو تراکتور

B : عرض کاشت دستگاه

2-1-5 مقدار بذر در هکتار

مقدار بذر در هکتار به عواملی مانند قوه نامیه، بافت خاک، زمان کاشت، شیوه کاشت و نوع بذر بستگی دارد. در شرایط مناسب و در بذر کاری دستی حدود 20 تا 25 کیلوگرم و در روش ردیفی 8 تا 12 کیلوگرم در هکتار بذر چند جوانه ای کاشته می شود. اگر از بذرهای تک جوانه استفاده شود، مقدار بذر از 5 تا 10 کیلوگرم در هکتار کاهش می یابد.

 

 

در کشور ما بیشتر چغندرکاران به علت فراهم نبودن شرایط مناسب در زمان کاشت و احتمال از بین رفتن تعداد زیادی از بوته ها پس از سبزشدن، مقدار مصرف بذر در هکتار را زیاد می کنند. گاهی در اوایل فصل رشد تا 10 برابر تعداد لازم جوانه سبزشده دیده می شود. این کار هزینه تنک کردن را افزایش داده و هزینه تولید را بر اثر مصرف بذر زیاد، افزایش می دهد. در کشورهای پیشرفته با استفاده از بذر تک جوانه و ماشین های بذرکار و فراهم کردن سایر شرایط، مقدار بذر را تا 2 کیلوگرم کاهش داده اند.

 

2-2 مرحله داشت

آبیاری

آبیاری به دو روش زیر انجام می گیرد:

* آبیاری کرتی

برای کشت های دست پاش که زمین را به صورت کرت در می آورند، آبیاری کرتی انجام می شود. درازا و پهنای کرت با توجه به جنس و شیب زمین و مقدار آب در دسترس، تفاوت می کند. در این روش تلفات آب زیاد است و نیروی انسانی بیشتری برای آبیاری به کارگرفته می شود. ضمناً خاک اطراف بوته ها سفت و متراکم می شود و رشد ریشه را کند می کند، حساسیت گیاه نیز در برابر بیماری ها افزایش می یابد.

 

 

 

* آبیاری نشتی

در این روش آب در شیارها یا جویچه هایی که به هنگام کاشت ایجاد شده اند، حرکت کرده و رطوبت با حرکت جانبی به پشته ها نفوذ می کند. عمق شیارها بین 15 تا 25 سانتی متر است و طول آن ها با توجه به جنس خاک و شیب زمین انتخاب می شود.

کوددهی

بررسی های وزارت کشاورزی نشان می دهد که در سال زراعی 75-1374 در هر هکتار چغندر قند در سطح کشور به طور متوسط 02/262 کیلوگرم کود فسفات، 46/277 کیلوگرم اوره، 83/3 کیلوگرم نیترات آمونیوم و 54/20 کیلوگرم سایر انواع کودهای شیمیایی مصرف شده است. در همین سال میانگین مصرف کود حیوانی در زراعت چغندرقند 9/1 تن در هکتار بوده است.

فسفر

برای تولید 40 تن غده در هکتار حدود 60 کیلوگرم در هکتار فسفر ( ) توسط چغندرقند برداشت می شود. تحقیقات نشان داده که چنانچه مقدار فسفر قابل جذب خاک کمتر از 15 میلی گرم در کیلوگرم باشد. مصرف کودفسفره ضروری است، در غیر این صورت مصرف کود فسفره جز اتلاف سرمایه و در پاره ای موارد اختلال در جذب سایر عناصر خصوصاً روی و آهن سودی در بر نخواهد داشت.

 

فسفر قابل جذب خاک (میلی گرم در کیلوگرم خاک)

 

کمتر از 5

9-5

15-10

بیشتر از 15

سوپر فسفات تریپل موردنیاز

Kg/ha

150

100

50

0

 

در مصرف کودهای فسفره به نکات زیر توجه کنید:

1- کودهای فسفره، بایستی یک تا دو هفته قبل از کاشت به خاک داده شود.

2- مصرف نواری این کودها برای افزایش بازده کودبر مصرف دست پاش آنها ترجیح داده می شود برای این منظور کود بایستی 5 سانتی متر زیر و 5 سانتیمتر کنار ردیف بذر قرار گیرد.

3- از مصرف پاییزه فسفات آمونیوم برای کشت چغندرقند در بهار خودداری شود.

 

پتاسیم:

برای عملکرد 40 تن در هکتار چغندرقند، حدود 200 کیلوگرم پتاسیم ( ) از خاک برداشت می گردد. جهت حصول به اثرات مثبت پتاسیم در خصوصیات کمی و کیفی چغندرقند و افزایش کارآیی مصرف آب بخصوص در ارقام حساس به خشکی می توان تا 5 درصد ظرفیت تبادل کاتیونی خاک، میزان پتاسیم خاک را افزایش داد. تا سالهای اخیر تصویر می رفت که اراضی زیر کشت چغندرقند احتیاجی به کودپتاسه ندارند، ولی بررسیهای اخیر مؤید ضرورت مصرف پتاسیم می باشد بطوری که اگر میزان پتاسیم قابل جذب خاک کمتر از 30 میلیگرم در کیلوگرم خاک باشد بدون مصرف پتاسیم نمی توان عملکرد بالایی داشت.

پتاسیم قابل جذب mg/kg

 

کمتر از 150

200-151

250-201

300

سوپر پتاسیم

موردنیاز

Kg/ha

200

150

100

0

 

1- کودپتاسه نیز بایستی همزمان با کود فسفره قبل از کاشت به خاک داده می شود.

2- مصرف نورانی کود پتاسه بر مصرف دست پاش آن ترجیح داده می شود.

 

 

عناصر ریزمغذی و کود دامی

چغندرقند به کمبود روی، منگنزوبر بسیار حساس و نسبت به کمبود آهن حساس است در شرایط خاکهای استان که PH قلیایی و درصد آهک بالاست، مصرف کودهای ریزمغذی برای حصول به عملکرد مطلوب توصیه می شود.

ـ سولفات روی آبدار 40 کیلوگرم در هکتار یا سولفات روی خشک 30 کیلوگرم در هکتار

ـ بوراسیت به میزان 10 کیلوگرم در هکتار یا اسیدبوریک به میزان 30 کیلوگرم در هکتار

ـ گوگرد پودری به میزان 50 کیلوگرم در هکتار

ـ در صورت کمبود آهن نیز می توان از 30 تا 40 کیلوگرم در هکتار سولفات آهن استفاده کرد.

مصرف خاکی عناصر ریزمغذی قبل کاشت و ترجیحاً به صورت نواری (به استثنای اسیدبوریک) بایستی صورت گیرد.

در مورد مصرف اسیدبوریک بایستی به صورت دست پاش در خاک و در موقع کاشت یا به صورت محلولپاشی در هنگام غده بندی استفاده شود. در این صورت از محلول 5 در هزار اسیدبوریک بایستی استفاده کرد (5 کیلوگرم اسیدبوریک در 1000 لیتر آب در یک هکتار)

ـ با توجه به فقر خاکهای استان از لحاظ مواد آلی، بر اساس تحقیقات انجام شده مصرف 40 تن در هکتار کود دامی پوسیده در مزارع چغندرقند توصیه می شود. با این کار خصوصیات فیزیکی خاک از قبیل ساختمان خاک ظرفیت نگهداری آب در خاک و وضعیت ریشه دوانی چغندرقند بهبود خواهد یافت.

ـ هر تن کود دامی به طور متوسط حاوی 5/1 کیلوگرم ازت، 5/1 کیلوگرم فسفر ( ) و 4 کیلوگرم پتاسیم ( ) می باشد که بایستی از مقدار توصیه شده، این عناصر کسر گردد.

 

 

2-2-3 تنک کردن و وجین

تنک کردن

در بذرهای چند جوانه، به تعداد جوانه ها، بوته چغندر سبز می شود (در شرایط مزرعه هیچگاه امکان صددرصد سبز شدن بذرها و جوانه ها وجود ندارد). بوته ها به دلیل فاصله کم از یکدیگر، در زمان سبزشدن، در استفاده از مواد غذایی و نور با یکدیگر رقابت شدیدی دارند. به این دلیل، تنک کردن مزارع چغندرقند که از بذرهای چند جوانه روییده اند، لازم و اجباری است.

در این مزارع ابتدا بوته ها را با ابزار دستی مانند شفره یا فوکا به صورت کپه ای در روی خطوط کاشت تنک و فاصله دو کپه را کاملاً خالی می کنند، سپس کپه ها را تنک می کنند. به این ترتیب نیروی انسانی زیادی مصرف می شود و هزینه تولید افزایش می یابد.

 

در مزارع سبزی که از بذر تک جوانه استفاده شده، تنک کردن آسان و با هزینه کمتر انجام می شود، تنک کردن معمولاً یک ماه پس از کاشت یا 20 روز پس از سبزشدن انجام می شود. چنانچه شرایط آب و هوایی در اوایل دروه رشد چغندر نامناسب یا احتمال خسارت آفت در زراعت های کرپه وجود داشته باشد، در تنک اول فاصله بوته ها را روی خطوط 8 تا 10 سانتی متر می گیرند و پس از 6 برگه شدن چغندر را به صورت یک در میان حذف می کنند تا فاصله بوته ها روی خطوط به 16 تا 20 سانتی متر برسد.

وجین

در زارعت های غیرماشینی وجین به وسیله نیروی انسانی انجام می شود. در زراعت ماشینی در مرحله اولیه رشد گیاه، علف های هرز بین خطوط کاشت تا نزدیکی بوته های چغندر را با ماشین وجین می کنند. علف های کنار و بین بوته ها روی ردیف های کاشت در مرحله دوم تنک، توسط نیروی انسانی از بین برده می شوند.

علاوه بر مبارزه مکانیکی با استفاده از علف کش ها نیز بر علف های هرز چغندر مبارزه می شود که در قسمت مبارزه با علف های هرز به آن اشاره خواهد شد.

- انواع وجین کن ها:

وجین کن های گوناگونی ساخته شده که ساده ترین آن ها وجین کن دستی است که به وسیله انسان راه برده می شود. با این دستگاه یک کارگر در 8 ساعت حدود 4000 متر مربع مزرعه چغندر را وجین می کند.

وجین کن های پشت تراکتوری مجموعه ای از دیسک های بشقابی، تیغه ای افقی و ابرویی و بیلچه هایی هستند که به وسیله تراکتور کشیده می شوند و در 8 ساعت بین خطوط کاشت حدود 3 هکتار چغندر را وجین می کنند.

 

2-2-4 سله شکنی

2-2-5 مصرف نیروی انسانی در کاربرد ماشین در زراعت چغندر قند

نیروی انسانی مورد نیاز در زراعت غیرماشینی، در شرایط موجود، در مراحل مختلف کاشت، داشت و برداشت به ترتیب عبارتست از 95/17، 06/33 و 87/35 نفر روز و جمع این سه مرحله 88/86 نفر روز است.

بیشترین کاربرد ماشین در زراعت ماشینی و نیمه ماشینی چغندرقند در مرحله کاشت است که بیش از 69/97 درصد بهره برداران در بیش از 99 درصد زمین های زیرکاشت برای شخم زدن زمین از ماشینی استفاده کرده اند. بهره گیری از ماشین برای سایر کارهای مربوط به مرحله کاشت مانند دیسک، ماله کشی و بذرپاشی کاهش می یابد. در مرحله داشت و برداشت کاربرد ماشین کاهش بیشتری می یابد به گونه ای که در مرحله برداشت حدود 80/23 درصد سطح زیرکشت مربوط به 5/13 درصد بهره برداران می شود. جدول شماره 5، چگونگی کاربرد ماشین را برای کارهای گوناگون چغندرقند نشان می دهد.

 

 

 

 

 

 

چگونگی کاربرد ماشین در زراعت ماشینی چغندرقند

                              واحد: درصد

نوع کار

شخم

دیسک

ماله کشی

بذرپاشی

کودپاشی

کولتیواتور

سمپاشی

برداشت

درصد سطح

88/99

52/88

94/62

20/42

98/34

50/290

56/56

80/23

درصد بهره بردار

69/97

54/80

29/44

97/26

66/10

15/27

46/31

50/13

 

2-3 مرحله برداشت

زمان رسیدن چغندر و آماده شدن برای برداشت، تابع عوامل زیادی است که مهم ترین آن ها عبارتند از: نوع بذر، طول دوره برداشت، درجه حرارت، محیط و میزان مصرف کودهای شیمیایی به ویژه کودهای ازته. به جز در خوزستان که کشت چغندر زمستانه است، در بقیه نقاط کشور با توجه به تاریخ کاشت و عوامل دیگر، زمان رسیدن چغندر از اواسط مهر تا اواخر آبان است. تا زمانی که دمای هوا به کمتر از 4 درجه سانتی گراد نرسیده، چغندر به ذخیره سازی قند و افزایش وزن ادامه می دهد.

نشانه های ظاهری رسیدن چغندرقند با زرد شدن برگ های پیر، کند شدن رشد برگ های جوان داخل بوته و به طور کلی کندشدن رشد اندام های هوایی نمایان می شود. چنانچه رطوبت خاک پیش از برداشت چغندر آنقدر کم باشد که خارج کردن ریشه از زمین دشوار باشد، چند روز پیش از آن زمین را آبیاری می کنند. در زراعت سنتی برداشت چغندر با بیل و توسط کارگر انجام می شود، به طور متوسط یک نفر کارگر در مدت 8 ساعت کار حدود 600 تا 800 مترمربع را برداشت می کند.

در زراعت های ردیفی (ماشینی) برداشت با چغندر کن های یک یا دوردیفه انجام می شود. یک دستگاه چغندرکن دو لایه در 8 ساعت حدود 5/3 هکتار (معادل حدود 50 نفر کارگر) چغندر را از زمین بیرون می آورد.

 همچنین در زراعت ردیفی، از کمباین های ویژه برداشت چغندر (که انواع آن سال هاست که در نقاط مختلف کشور به ویژه خوزستان و خراسان مورد استفاده است) بهره برداری می شود. کمباین های برداشت چغندر با توجه به انواع مختلف کارهای سرزدن چغندر، بیرون آوردن ریشه از خاک، ردیف کردن ریشه ها، جمع کردن و بارگیری را با هم یا جداگانه انجام می دهند. یک کارگر با وسایل دستی به طور متوسط در 8 ساعت حدود یک تن چغندر را از زمین بیرون می آورد، سرزنی و بارگیری می کند، در حالی که برخی از کمباین ها در همین مدت، محصول حدود 8 هکتار (بیش از 200 تن) را برداشت می کنند.

 

 

3-1 فرآورده های فرعی چغندرقند

هدف اصلی از کاشتن چغندر قند، تولید شکر است. سایر فرآورده های خام یا به دست آمده (به جز شکر) فرآورده های فرعی به حساب می آیند که نسبت به فرآورده اصلی (شکر) کاربردهای متفاوتی دارند که عبارتند از:

برگه و طوقه چغندر

برگ چغندر قسمت هوایی گیاه را تشکیل می دهد و پس از سرزنی مورد چرای مستقیم دام قرار می گیرد و یا پس از جمع آوری، از آن به عنوان خوراک دام استفاده می شود، ترکیب برگ و طوقه به گونه ای است که برای دام به ویژه گاوهای شیری مفید است. جدول شماره 8 بیانگر ترکیب و ارزش غذایی برگ و طوقه است.

ترکیب و ارزش غذایی برگ و طوقه چغندر تازه

 

نوع ماده

ماده خشک

خاکستر

الیاف خام

چربی خام

ان.اف .ای

پروتئین خام

پروتئین هضم شدنی

مجموع مواد غذایی هضم شده

کلسیم (درصد)

فسفر (درصد)

انرژی (کیلوکالری)

مقدار

7/16

6/3

8/1

4/0

2/8

7/2

2

11

17/0

04/0

386

در مزرعه ای که 40 تن ریشه داشته باشد، وزن برگ و طوقه تازه آن حدود 28 تن است. نسبت برگ و طوقه خشک شده به ریشه 12 درصد است.

 

تفاله چغندر

باقی مانده چغندر تحویلی به کارخانه پس از استخراج قند، تفاله نامیده می شود. تفاله چغندر به شکل تر و خشک به عنوان دام مصرف می شود. از هر یکصد کیلوگرم چغندر با عیار 16، حدود 85 کیلو تفاله به دست می آید. نسبت تفاله خشک به وزن چغندر حدود 5 درصد است.

ملاس

پساب قهوه ای رنگ باقی مانده از پخت سوم چغندرقند که پس از سانترفیوژ (جدا کردن شکر توسط نیروی گریز از مرکز) به دست می آید، ملاس نام دارد. هر 100 کیلوگرم چغندرقند 4 تا 7 کیلو ملاس دارد که از آن به عنوان خوراک دام استفاده می شود. ملاس چغندر بین 9/14 تا 2/24 درصد مواد ازت دار دارد که با استفاده از مخمر مخصوص می توان از آن، پروتئین برای مصرف انسان و دام تهیه کرد. از هر تن ملاس می توان 160 کیلوگرم اکسید کربن تهیه کرد که از آن در نوشابه سازی، کنسرو سازی و آتش نشانی استفاده می شود.

هزینه عملیات مختلف مراحل آماده نمودن زمین ,کاشت ,داشت ,برداشت

محصول چغندر قند در شهرستان تربت جام

                                       ( در سطح یک هکتار)                                                                                                                                                                                                 

 

 

                                      

مرحله آماده سازی زمین قبل از کاشت

7

آب بهاء

750000

8

تعدا دفعات آبیاری

---------

9

تفر روزکار صرف شده برای آبیاری

----------

10

هزینه نیروی انسانی برای آبیاری

----------

11

تعداد دفعات شخم

2

12

هزینه شخم

32000

13

تعداد دفعات دیسک

3

14

هزینه دیسک

21000

15

هزینه تسطیح نسبی

21000

16

هزینه کرت بندی, مرزکشی, نهرکشی و فاروزنی

12000

17

هزینه پلاستیک و دهنه بندی

20000

18

هزینه نیروی انسانی دهنه بندی

16000

جمع  هزینه های مرحله آماده سازی قبل از کاشت

872000

                                                                                                          واحد : تومان (ده ریال)

 

 

هزینه های مرحله کاشت

 

19

مقدار کود فسفاته مصرف شده (کیلو گرم)

300

20

هزینه تهیه کود فسفاته

30000

21

مقدار کود ازته مصرف شده (کیلو گرم)

400

22

هزینه تهیه کود ازته

32000

23

مقدار کودپتاسه مصرف شده (کیلو گرم)

250

24

هزینه تهیه کود پتاسه

15000

25

مقدارسایر کودهای شیمیایی مصرف شده (کیلو گرم)

300

26

هزینه سایر کودهای شیمیایی

30000

27

هزینه حمل کود شیمیایی مصرف شده تا مزرعه

12000

28

هزینه کود پاشی با ماشین

12000

29

نفر روز کار صرف شده برای کود پاشی

1

30

هزینه نیروی انسانی در کود پاشی

8000

31

مقدار بذر مصرف شده (کیلو گرم)

2/1

32

ارزش بذر مصرف شده

100000

33

هزینه بذر مصرفی تا مزرعه

-----

34

هزینه بذرکاری

25000

35

نفر روزکار صرف شده برای بذر کاری

1

36

هزینه نیروی انسانی برای بذر کاری

8000

حمع هزینه های مرحله کاشت

271000

 

 

 

 

 

هزینه های مرحله داشت

 

37

تعدا دفعات آبیاری

14

38

تفر روزکار صرف شده برای آبیاری

8

39

هزینه نیروی انسانی برای آبیاری

64000

40

مقدار کود ازته ( سرک ) مصرف شده ( کیلو گرم)

300

41

هزینه تهیه کود ازته مصرف شده (کیلو گرم)

24000

42

هزینه حمل کود سرک تا مزرعه

2000

43

هزینه کود پاشی کود سرک با ماشین

12000

44

نفر روز کار صرف شده برای کود پاشی کود سرک

1

45

هزینه نیروی انسانی برای کود پاشی کود سرک

8000

46

هزینه سله شکنی و وجین با ماشین

15000

47

مقدار سم علف کش مصرف شده (کیلو گرم /لیتر)

10

48

ارزش سم علف کش مصرف شده

45000

49

مقدار سم حشره کش مصرف شده (کیلو گرم / لیتر )

5

50

ارزش سم حشره کش مصرف شده

40000

51

مقدار سم قارچ کش مصرف شده ( کیلو گرم / لیتر )

2

52

ارزش سم قارچ کش مصرف شده

7000

53

مقدار سایر سموم مصرف شده ( کیلو گرم / لیتر )

----

54

ارزش سایر سموم مصرف شده

-----

55

تعداد دفعات سمپاشی با ماشین

6

56

هزینه سمپاشی با ماشین

48000

57

نفر روز کار صرف شده برای سمپاشی

2

58

هزینه نیروی انسانی برای سمپاشی

16000

59

تعداد دفعات تنک کردن

1

60

نفر روزکار صرف شده برای تنک کردن

15

61

هزینه تنک کردن

120000

جمع هزینه های مرحله داشت

401000

 

 

 

 

هزینه های مرحله برداشت

 

62

هزینه برداشت ( کندن ) با ماشین

15000

63

نفر روزکار برای در آوردن غده از خاک

5

64

هزینه نیروی انسانی برای در آوردن غده از خاک

40000

65

نفرروز کار برای سرزنی چغندر قند

10

66

هزینه نیروی انسانی برای سرزنی چغندر قند

80000

67

هزینه جمع آوری و بارگیری  محصول در مزرعه

50000

68

هزینه حمل محصول تا کارخانه

250000

جمع هزینه های مرحله برداشت

435000

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

جدول کلی هزینه تولید

                                                                                              واحد : تومان (ده ریال)

 

ردیف

نوع عملیات

مبلغ

1

اجاره بهاء زمین

250000

2

آماده سازی

872000

3

کاشت

271000

4

داشت

401000

5

برداشت

435000

6

سایر( 5% پیش بینی نشده)

98950

جمع

2077950

جدول درآمد

 

                                                                                              واحد : تومان (ده ریال)

 

ردیف

موارد

مبلغ

 

ارزش محصول اصلی

2915000

 

ارزش محصول فرعی(سربرگ)

130000

 

ارزش جوایز و خدمات(قند-تفاله و...)

45000

جمع

 

3090000

 

 

 

 

 

 

 

 

 

سود (یک هکتار چغندر قند)

 

                                                                 

                                                                   واحد: تومان (ده ریال)

 

هزینه

درآمد

سود

2077950

3090000

1012050

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

با توجه به موارد بررسی شده شهرستان تربت جام با کشت سالانه 2000 هکتار

 

 

 چغندر قند میتواند    2024100000     تو مان در سال در آمد خالص

 

داشته باشد

 

 

+ نوشته شده در  دوشنبه 12 دی1390ساعت 12:53  توسط غلام رضا طاهری  |